De lilse bergen
In de Antwerpse Kempen ligt de Provinciaal Recreatiedomein De Lilse Bergen: een uitgestrekt domein met meer dan 500 campingplaatsen, stacaravans en tipi’s, een grote speelzone met 200 speeltoestellen en elk jaar ongeveer 275.000 dagbezoekers. Het is geen klein logies aan een landweg. Het is een grote camping met tal van recreatiemogelijkheden. En toch klinkt het verhaal van Wim Janssens, verantwoordelij voor projecten, milieumanagement en duurzaamheid, verrassend vertrouwd: voorzichtig beginnen, leren onderweg, en geleidelijk beseffen dat duurzaam ondernemen niet altijd duur hoeft te zijn.
“Je zit natuurlijk in een setting van een bedrijf dat al 50 jaar bestaat, dat heeft zijn gewoontes en zijn manier van werken en dat omdraaien is nog niet zo evident. Daar gaat heel veel tijd over.
“Ons duurzaamheidsverhaal is niet om meer klanten te trekken, ons duurzaamheidsverhaal is omdat wij vinden dat we op die manier aan bedrijfsvoering moeten doen.”
“Met 64 000 overnachtingen is het ook niet evident om heel veel lokaal te doen, bij een kleine B&B is dat anders. Daar moet je 1 keer in de maand nieuwe honing gaan halen, hier komt de vrachtwagen aan, dat is een ander verhaal.”
Kunt u kort iets vertellen over uzelf en uw achtergrond?
Ik ben Wim Janssens en ik ben in 2023 bij De Lilse Bergen beginnen werken, op het moment dat de provincie Antwerpen extra budget vrijmaakte om sterker in te zetten op duurzaamheid. Dankzij die middelen konden we verschillende duurzame projecten opstarten. Ik kreeg daarin een brede verantwoordelijkheid en hou mij vandaag bezig met uiteenlopende taken op het terrein, zoals milieuprojecten, beheer en duurzame ontwikkeling.
Hoe zou u uw logies omschrijven?
De Lilse Bergen is een groot openluchtdomein met meer dan 500 campingplaatsen, stacaravans, tipi’s en groepsaccommodaties. Naast de camping ontvangen we jaarlijks zo’n 275.000 dagbezoekers. Er vinden hier ook evenementen plaats, zoals het Sunrise Festival, maar we organiseren evengoed schooluitstappen en sportdagen. We richten ons vooral op jonge gezinnen met kinderen, die niet noodzakelijk naar het zuiden van Frankrijk hoeven om vakantie te beleven.
Wat maakt uw logies uniek ten opzichte van anderen?
Wat ons onderscheidt, is in de eerste plaats de speelzone: met meer dan 200 speeltoestellen is die uniek in België en waarschijnlijk ook in Nederland. Daarnaast blijft betaalbaar toerisme een belangrijke pijler voor ons, ook nu we financieel wat sterker staan dankzij de provincie Antwerpen. En ten slotte zijn ook onze schaal en eigenheid belangrijk: we zijn geen kleine speler, maar we horen ook niet bij grote ketens. Wij zijn geen Landal, en dat willen we ook niet worden.
Wat is de missie van uw logies?
Onze missie is om betaalbaar, toegankelijk en duurzaam toerisme aan te bieden aan gezinnen. Ongeveer 70% van onze bezoekers komt uit België, waarvan de helft uit de provincie Antwerpen zelf. Dat lokale karakter willen we bewust behouden. Tegelijk merken we dat de markt verandert: door btw-wijzigingen in Nederland zien we bijvoorbeeld nieuwe bezoekers die vroeger naar daar gingen.
Wat was voor u de reden om in het Tetra Dol-project te stappen?
We zaten in een belangrijke transitie. Vroeger moesten we heel voorzichtig omgaan met elke euro en was er weinig ruimte voor duurzaamheid. Door de overstap naar de provincie kregen we meer mogelijkheden, maar ook meer verantwoordelijkheid. We hadden toen nog onvoldoende kennis rond duurzaamheid, en TETRA DOL gaf ons de kans om daarmee aan de slag te gaan. Bovendien wil de provincie expliciet dat we inzetten op duurzaamheid, zowel ecologisch als sociaal.
Welke verwachtingen had u vooraf, en zijn die ingelost?
Mijn verwachtingen waren vrij bescheiden: kennis opdoen, mensen leren kennen en een structuur vinden om duurzaamheid in onze werking te integreren. Die verwachtingen zijn zeker ingelost. Tetra Dol hield ons ook scherp, omdat we er regelmatig opnieuw mee geconfronteerd werden. Daarnaast was het netwerk heel waardevol: het is motiverend om te zien dat anderen met gelijkaardige uitdagingen worstelen.
Tijdens een TETRA DOL workshop vroeg een van de onderzoekers wat gasten nu eigenlijk echt verwachten van een duurzaam logies. Het antwoord dat uit de enquêtes kwam, had hij totaal niet zien aankomen. Mensen bleken niet zo bezig te zijn met grote investeringen zoals zonnepanelen. Wat ze wel belangrijk vinden? Vers eten, lokale producten en minder verpakking. Heel concreet en heel haalbaar.
Voor hem was dat misschien wel het meest waardevolle inzicht van het hele traject. Het maakte duidelijk dat duurzaamheid niet altijd begint bij grote plannen of technische snufjes, maar soms gewoon bij iets kleins en herkenbaars: wat er op je bord ligt.
Wat hebt u concreet geleerd of veranderd dankzij dit project?
Meerdere acties kwamen voort uit of werden versterkt door TETRA DOL. Zo zijn we aangesloten bij Fost+ voor een betere afvalophaling, hebben we Europese subsidies verkregen voor toegankelijke accommodaties en duiden we nu aan welke producten vegan zijn in het aanbod. Daarnaast kiezen we bewuster voor lokale leveranciers, zoals brouwers en fruitsapproducenten, naast de klassieke groothandel.
Wat waren de grootste uitdagingen of valkuilen onderweg, en hoe hebt u die aangepakt?
Een grote uitdaging is de angst voor greenwashing. We willen eerlijk communiceren over duurzaamheid zonder te overdrijven. Tegelijk moeten we opletten dat we onze kern niet verliezen. Onze gasten willen niet verplicht worden om bijvoorbeeld met de trein te komen of enkel vegan te eten. Ze verwachten wél meer lokale, verse en kwalitatieve producten. Dat blijkt ook uit onze klantenenquêtes.
Heeft deze ervaring uw kijk op duurzaamheid veranderd? Hoe precies?
Voor mij persoonlijk zou het allemaal sneller mogen gaan. Ik merk dat ook in mijn privéleven, bijvoorbeeld mijn kinderen duurzaam opvoeden en nadenken over hoe we zelf op vakantie gaan. In een grotere organisatie veranderen gewoontes natuurlijk minder snel. Wat ik vooral heb geleerd uit het project, is hoe belangrijk het is om te begrijpen wat klanten echt verwachten. Die vraag wordt nog te weinig gesteld.
Zijn er dingen die u nu anders zou aanpakken met de kennis van vandaag?
Niet echt. De provincie Antwerpen heeft een eigen team rond duurzaamheid en sommige zaken zijn gewoon wettelijk bepaald. Dat vertraagt soms, maar brengt ook expertise met zich mee. Dankzij de provincie hebben we innovaties kunnen realiseren zoals aquathermie en grijswaterrecuperatie, die anders niet mogelijk waren. Wat ik wel nog meer zou doen, is nauwer samenwerken met de provincie om kennis verder uit te wisselen.
Wat zijn uw volgende stappen op vlak van duurzaam ondernemen?
TETRA DOL heeft ons verhaal niet volledig veranderd, maar wel aangescherpt. We blijven inzetten op jonge gezinnen, betaalbaarheid en een milieuvriendelijke aanpak. Daarnaast willen we ons seizoen verlengen, want momenteel zijn we nog sterk afhankelijk van de zomer. Ook willen we ons duurzaamheidsverhaal verder uitbouwen, niet als marketing, maar vanuit oprechte overtuiging.
Welk advies zou u geven aan logies die duurzamer willen werken maar niet goed weten waar te beginnen?
Het project zeker een meerwaarde, maar het vraagt wel veel inzet. Voor een domein als De Lilse Bergen is dat haalbaar omdat er iemand specifiek voor verantwoordelijk is. Voor kleinere logies, zoals een bed & breakfast is dat anders. Een lichtere versie zou een optie kunnen zijn. Ons verhaal toont in elk geval dat je geen luxe-ecolodge moet zijn om duurzaam te ondernemen.
